Onderhoud van
skates, skeelers, wielen en lagers
Lagers
Kogellagers
vormen een van de belangrijkste onderdelen van het rolsysteem. De
kwaliteit wordt uitgedrukt in de grootheid ABEC. Dit is de
nauwkeurigheid van het lager volgens een amerikaanse fabrikanten norm
van het loopvlak van de kogeltjes (verwarrend was wel dat er hier over
'kogelbaan' werd gesproken, een term die bij menigeen onaangename
herinneringen opriep aan het middelbare schoolvak natuurkunde). In
oplopende reeks geeft het ABEC-getal 1 t/m 10 de hardheid van de
kogelbaan weer. De recreant-skeeleraar/skater rijdt op ABEC 1 t/m 5,
hogere nummers zijn alleen geschikt voor wedstrijdrijders (met gulle
sponsors).
Belangrijk
is het onderhoud van kogellagers. In het algemeen geldt de vuistregel:
hoe hoger de ABEC, hoe meer onderhoud je hebt wil je de kwaliteit
behouden (een afweging dus). ABEC 5 moet voortdurend worden behandeld.
Vocht is de grote boosdoener, probeer dus te vermijden op nat wegdek te
rijden. Als je tijdens een tocht door regen overvallen wordt demonteer
de wielen dan direct na thuiskomst. Neem de lagers eruit. Reinig ze in
een stenen of glazen (!!) bakje met wasbenzine, peut of spiritus (mijn
persoonlijke voorkeur gaat uit naar een waterig oplossing (spiritus)
voor het afspoelen van modder en zanderig vuil). Lagerontvetter die
gewoon te koop is bij een garage of motorzaak voldoet ook uitstekend en
is veel goedkoper dan de citrus oplossing die bij de skate
speciaalzaken te koop is.
Gebruik een tandenborstel bij sterke roestaanslag. Laat de lagers na
reiniging drogen op een krant en behandel ze dan binnen een uur met
PTFE-olie of naaimachine-olie (bijv. Singer). PTFE bindt zich aan het
oppervlak van de kogeltjes en vormt als het ware een laag, die de
wrijving vermindert met het loopvlak. PTFE spray is ook goed, olie is
beter. Belangrijk: als je veel op hoge snelheid rijdt is PTFE
kogellagervet beter dan de dunne olie (een potje gaat jaren mee, prijs
± f 10,--). Stelregel is reinigen 10 à 15 keer na
een tocht of intensieve training voor ABEC 3-5. Je kunt er dan ongeveer
2 jaar intensief op blijven rijden zonder al teveel verlies aan
kwaliteit. Voor ABEC 5 geldt iedere keer doorsmeren na een tocht. Doe
je dat niet dan loopt de kwaliteit hard achteruit en dan had je net zo
goed een goedkopere, lagere ABEC kunnen aanschaffen.
Halfopen
lagers (voor de goede orde: open lagers heb je niet) zijn natuurlijk
goed te onderhouden met bovenstaande methode en gaan zo aanzienlijk
langer mee. Dichte lagers zijn in principe alleen stofdicht. Je kunt
het binnenwerk niet onderhouden, hooguit wat stuifzand aan de
buitenkant(en) verwijderen met een droge doek. Als je 1 à 2
keer in de regen hebt gereden lopen ze vast wegens roestaanslag.
Kruipolie kan de eerste aanslag nog wel verhelpen, maar daarna gaat de
kwaliteit hard achteruit. Voor rijders die veel tochten rijden zijn
dichte lagers dus af te raden. NB dichte lagers kun je wel half open
maken door het plaatje aan de binnenkant eraf te lichten met behulp van
een stevige naald.
De
kwaliteit van de zeer dure (dichte) lagers uit roestvrij staal (f. 15
tot 20,-- p.s.) hebben ook te lijden van slijtage (o.a. zand) en gaan
niet langer mee als je ze niet regelmatig kunt reinigen. Spaar geld uit
en gebruik ze niet.
Nieuw
zijn dichte lagers gevuld met een gel. Volgens firma RAPS hebben ze een
wat hoge weerstand, maar ze zouden langer mee gaan en kosten
weinig onderhoud. Wij hebben er geen ervaring mee. In de bekende
schaatswinkel van Jan van der Hoorn in Ter Aar zijn ze te koop.
Maar...als je er niet in de buurt woont zijn gewone skf lagers net zo
goed, en veel goedkoper.
Terug
naar de index
Tip 1:
Als
je nieuwe skeelers of skates koopt met wielen erin (een set) let dan
altijd op het type kogellager. Laat ze desnoods meteen vervangen in de
winkel. Dit scheelt een hoop geld!
Tip
1a:
Onlangs
geleerd van Ino Stehmann, de nieuwe Hyper wedstrijdwielen (77,5 mm 80A)
hebben een iets kleinere lagerruimte. Als het lager in het wiel wordt
gezet draait het prima. Zet je het in het frame, dan loopt het ineens
niet meer als de boutjes zijn aangedraaid. Om dit te verhelpen moet elk
wiel tweezijdig aangeduwd worden tegen het frame. Je hoort dan 'KLIK'
en het lager zit op zijn plek. Vervolgens rolt het weer als vanouds!!
Ino, dank voor de tip. ;-)
Tip
2:
De
boutjes in de wielasjes kun je bij het los en vast draaien beschadigen.
Op een gegeven moment zal blijken dat je ze niet meer los krijgt met
een imbussleutel. In dat geval moeten ze worden uitgeboord, waarbij
vaak het wielasje wordt beschadigd en eveneens vervangen moet worden.
Om dat te voorkomen moet je de boutjes niet zo vast draaien,
'aandraaien' is voldoende. Echter als ze niet zo vast zitten kunnen ze
tijdens het rijden los trillen en verloren raken. Ik heb wel eens een
boutje verloren tijdens een tocht en daar merk je niets van. In het
ergste geval kun je ook je as kwijt raken en als het het voorste wiel
betreft kun je lelijk ten val komen. Draai de boutjes dus losjes aan en
plak ze af met een stukje tape (bijv. isolatietape). Dit is veilig,
geeft geen problemen met het onderhoud en alles gaat langer mee.
Tip
3:
Soms
zit er zand tussen je lagers en wielassen. Spoel de assen dan ook uit,
maar let er wel op dat er geen water in de holle assen achter blijft.
Door een kalklaag of oxidatieproces in de schroefdraad kan het boutje
muurvast komen te zitten en dan zit je toch weer met de gebakken peren
(zie tip 2).
Terug
naar de index
Wielen/frames
De
standaard wielmaat voor skeelers was 76mm, maar de mode dicteert
grotere wielen van 80mm. Een geliefde tussenmaat schijnt 77.5 mm te
worden. Op grote wielen zou je makkelijker een hoge snelheid kunnen
behalen, maar de meningen lopen hierover nog uiteen. Feit is dat
grotere wielen zwaarder zijn. Bij 10 stuks heb je aanzienlijk meer
gewicht mee te torsen. Ter compensatie worden de frames nu lichter en
ook lager, want met die grote wielen kom je steeds hoger te staan. Op
de meeste skeelers sta je trouwens al gemiddeld 2 cm hoger dan op
schaatsen. Dat is niet bevorderlijk voor de enkels, vooral als je moe
wordt kan dat problemen geven (instabiliteit) en met blaren is het
helemaal een ramp (ervaring van een voormalig compeedjunk).
Voor
skates zijn nog altijd kleinere maten wielen te koop: 72mm. Bijna alle
skeeler en skate wielen van kunststof worden vervaardigd door de
fabrikant HYPER (zie het <H embleem op het wieltje). Iedere
firma kan zijn eigen maten, kleur en hardheid bestellen voorzien van
het firma-lable. Onderlinge verschillen van wielkwaliteit zijn miniem.
Heel aparte, rubberen wielen zijn er ontwikkeld voor de halfpipe
acrobaten (extra zacht). De gangbare hardheid van de wielen is 78 tot
82A. Hoge hardheidsgraad (82) gaat langer mee, maar rijdt minder
trillingsvrij en dat is nogal onaangenaam op slecht wegdek (zie Asphalt Rating System).
Wedstrijdrijders die voornamelijk op snelle wielerparcours rijden
preferen een hoge hardheid, voor recreanten voldoet 78A. In navolging
van de klapschaats raadt Presto de skeelerklapframes (bijv. RAPS f.
600,--; extra licht; 4 wielen) voor recreanten af. Klapframes zijn er
vooral voor een selecte groep wedstrijdrijders op die mooie parcours.
In de
toekomst lijken de steeds lichter en goedkoper wordende 'vaste' frames
de voornaamste ontwikkelingen te zijn voor tourrijders. De nieuwste
ontwikkelingen zijn erop gericht zoveel mogelijk trillingsvrij te
rijden. In de VS wordt een frame ontworpen met onafhankelijke
wielophanging, een soort vering per wiel dus. Het prototype is er al en
de eerste serie komt komende zomer op de markt. Let bij frames altijd
op de stijfheid en het aantal lagen (RAPS heeft patent op het 3 lagen
systeem, dit zijn de stijfste frames bij het laagste gewicht.)
Terug
naar de index
Schoenen
De
skeeleraars die uit de schaatswereld afkomstig zijn rijden meestal op
klassieke leren schoenen, bekend van de diverse noren. RAPS kwam in '96
al met een schoen die meer voor het skeeleren ontworpen werd (Mondo),
maar dit is in principe een gewone lage (noor)schoen. De hoge(re)
schoenen bieden meer steun voor de enkels en winnen langzaam terrein in
de uiterst traditionele schaatswereld. Ook de zeer technische schaatser
en bekende Nederlander Jan Bos rijdt inmiddels op een 'hogere' schoen.
Gold de kunststof combinoorschoen van Viking en iets dergelijks van
Zandstra 3 jaar geleden nog als lullig en kneuzerig, nu begint hij
langzaam terrein tewinnen. RAPS kwam verleden jaar eveneens met hogere
modellen. Ook hierhebben we steeds te maken met de afweging van meer
steun voor de enkelsenerzijds en de beperking bij het 'diepzitten'
anderzijds.Verwacht mag worden dat in de komende jaren het algehele
comfort van deschoenen zal worden verbeterd. Kunststofschoenen in
combinatie metkeramiekframes zijn bijvoorbeeld ideaal om het gewicht
naar beneden tekrijgen, maar dat is vooralsnog toekomstmuziek. Bij het
skeeleren komt heter voorlopig op neer dat er naast meer enkelsteun ook
meer trillingsdempingdient te worden bereikt. Aan de pasvorm kan
volgens mij ook nog veel wordenverbeterd.
De
schoenen van de skate-merken waren natuurlijk altijd al hoog en gaven
veel meer steun dan de traditionele schaatsschoen, maar tegelijk waren
ze lomp voor tour- en wedstrijdrijders. De hoge hockeyschoen geeft
weliswaar veel steun aan de enkels, maar beperkt tegelijkertijd de
bewegingsvrijheid en belemmert je bij het mooi technisch rijden. Maar
ook in deze wereld wordt geëxperimenteerd met betere
pasvormen, lichtere materialen (vergelijk K2) en meer diversiteit
aangepast aan de verschillende disciplines. De inmiddels grote,
wereldwijde skatemarkt zal deze ontwikkelingen bovendien sterk
stimuleren.
Voor
de mensen die veel skeeleren is het aan te raden losse frame/schoen
systemen aan te schaffen, zodat je kunt experimenteren met onderdelen
en ook in de winter op je skeelerschoenen kunt schaatsen (ik ben daar
persoonlijk geen voorstander van). Vaste combinaties bieden die
mogelijkheid niet, tenzij je technisch bereid bent ingrijpende
maatregelen te nemen, maar ze zijn wel goedkoper.
Terug
naar de index
|
Schaatsen en skeelers kopen?
Algemene tips bij aankoop
1. Koop skates nooit groter dan uw gewone schoenmaat. Uw voeten zetten
bij warm weer altijd iets uit, maar dit scheelt geen hele maat. Pas de
schoen bij voorkeur 's avonds, dan zijn uw voeten het grootst.
2. Zorg dat ze ook nergens knellen, hard boots 'lopen niet uit'. De
soft boots zijn terecht in opkomst, ze zijn comfortabeler, maar niet
elke softboot wordt los verkocht, en de constructie is niet voor elk
skeelerframe geschikt.
3. Vetersluitingen kunt u tot op de millimeter nauwkeurig vastmaken.
Met bucklesluitingen valt dit niet altijd mee
4. Goedkoop is vaak duurkoop. De kwaliteit van de wielen en de lagers
bepalen het rolvermogen van de skeeler, en het comfort op verschillende
soorten wegdek.
5. Bedenk wat u wilt gaan doen, afstanden rijden, toertochten,
familie-skaten, of wedstrijden rijden. Stem uw aankoopwensen hierop af.
6. De meeste goede skeeler/skate zaken geven u de mogelijkheid u te
laten kennismaken met de sport. Ook bij ijsverenigingen of skeelerclubs
kunt u proberen of het u bevalt. Koop nooit zomaar skates als u niet
weet hoe u ze wilt gebruiken.
7. Het onderhoud van wielen en lagers bepaalt de levensduur en zorgt
voor een optimaal rolvermogen. Rijd daarom niet in de regen, en niet in
het gras of het zand. Wissel de wielen regelmatig van voet zodat ze
gelijkmatig slijten. De lagers kunnen worden gereinigd met wasbenzine
en voorzien van nieuwe lagerolie. Hiervoor zijn verschillende opties
waaronder Kroon teflon olie. Goede koop, aanmerkelijk goedkoper dan zgn
Speed olie, maar niet minder goed!
8. Onze vereniging verzorgt basislessen en wedstrijdtraining. Deze zijn
onderdeel van het lidmaatschap. Informeer eens bij het bestuur over
deelname.
Terug naar de
index
Soorten
skates & skeelers
Om een keuze te kunnen maken geven wij onderstaand een opsomming van de
verschillende soorten skates en skeelers die er momenteel te koop zijn
(de off the road, stunt en hockey ska-tes zijn niet opgenomen).
· Recreatieskate
Bij recreatieskates ligt de nadruk op comfort en rijplezier. De schoen
kan hard of zacht (softboot) zijn en er zijn verschillende
sluitsystemen mogelijk: veters, buckles of beide. De meeste modellen
zijn uitgevoerd met een hiel-rem, vier redelijk grote wielen en
preci-sielagers. De verschillen zijn enorm, zowel in uitrusting als in
prijs. Hoe meer opties er op de skate zitten, hoe duurder hij wordt.
Voor wie?
Voor iedereen die het lekker vindt om te skaten: cruisen, slalommen,
dansen of gewoon een tochtje rijden, het kan allemaal. De goedkopere
modellen zijn ideaal voor beginners.
· Fitness skate
Fitness skates zijn meer gericht op performance. Ze combineren de
veel-zijdigheid van de recreatieskate en de power van een speedskate.
De ge-bruikte materialen zijn zowel licht als duurzaam en de skates
zijn uitgerust met snelle lagers en wielen. Ook hier geldt: hoe meer
opties erop zitten, hoe duurder de skate wordt.
Voor wie?
Voor degenen die meer uit hun inline skate willen halen. Wil je serieus
aan je conditie werken, langere afstanden rijden of ben je gewoon
uitgekeken op de mogelijkheden van je eerste paar skates, dan zijn
fitness skates een goede keuze. Opties die de prijs en prestatie van
recreatie- fitness skate beïnvloe-den zijn ondermeer de
remsystemen, veersystemen, ventilatie, aluminium of titaniurn frames,
speciale lagers en wielen.
· Speedskate (skeeler)
Speedskates zijn gebouwd met maar een doel voor ogen: zo hard mogelijk
rijden. Om dat doel te bereiken hebben speedskates vijf wielen in
plaats van vier (in Nederland worden deze skates ook wel 'skeelers'
genoemd, ook al hebben de eerste skeelers, die niet veel meer waren dan
Noren met wieltjes er-onder, eigenlijk niets meer te maken met de
hi-tech racemonsters van nu). De wielen zijn geplaatst in een lang
frame dat extreem stijf is om zoveel mogelijk kracht op het wegdek over
te brengen. Voeg hierbij race wielen, bizar snelle lagers en lage(re)
schoenen en je hebt alle ingrediënten die nodig zijn voor
breakneck speed. Door het lange frame zijn ze niet echt wendbaar maar
je kunt met deze skates heel fijn hard & rechtdoor skaten.
Inmiddels zijn er ook goede klapskeelers in de markt.
Voor wie?
Wedstrijdrijders, speedfreaks en serieuze afstandsrijders.
Terug naar de
index
Veiligheid bij het skeeleren
Leer eerst remmen, keren en een berm- noodstop voor u de openbare weg
opgaat!
Wanneer niet skeeleren?
Het weer in ons land is niet altijd ideaal voor onze skeelersport.
Vermijd daarom natte wegen en wegen die door bladval glad en
onbetrouwbaar kunnen zijn. Let op voor obstakels (wildroosters e.d.).
Als u op een fietspad rijdt houd dan rekening met bromfietsen, zeker
buiten de bebouwde kom. Rijd links van de weg zodat u tegenliggers ziet
aankomen.
Bescherming:
Draag minimaal polsbeschermers en een helm.
Bij de meeste toertochten is de helm tegenwoordig verplicht. En terecht
want hoofdletsel veroorzaakt blijvende problemen en verminkingen.
Daarnaast zijn knie- en elleboog beschermers een extra optie.
Verlichting:
Rijd nooit bij avond of nacht op de weg. Andere weggebruikers zien u
meestal niet of te laat. Indien u wordt overvallen door de schemering
zijn er verschillende mogelijkheden om te zorgen dat u toch zichtbaar
bent. Draag reflectietape op uw kleding (armen en benen, (de rug is
minder geschikt omdat daar vaak de armen op liggen!) en schoen. Er zijn
bandjes met knipperende LED's te koop voor nog geen fl. 20. Iedere
sport- of fietsenzaak heeft deze spullen.
Geluid:
Voor snelle rijders kan een 'vingerbel' handig zijn. Hiermee maakt u
zich hoorbaar als u een fiets of brommer wilt inhalen. Ook bij bochten
of een hoek kan dit handig zijn.
Terug naar de
index |
