Onderhoud van skates, skeelers, wielen en lagers
LagersKogellagers
vormen een van de belangrijkste onderdelen van het rolsysteem. De kwaliteit wordt
uitgedrukt in de grootheid ABEC. Dit is de nauwkeurigheid van het lager volgens een
amerikaanse fabrikanten norm van het loopvlak van de kogeltjes (verwarrend was wel dat er
hier over 'kogelbaan' werd gesproken, een term die bij menigeen onaangename herinneringen
opriep aan het middelbare schoolvak natuurkunde). In oplopende reeks geeft het ABEC-getal
1 t/m 10 de hardheid van de kogelbaan weer. De recreant-skeeleraar/skater rijdt op ABEC 1
t/m 5, hogere nummers zijn alleen geschikt voor wedstrijdrijders (met gulle sponsors).
Belangrijk
is het onderhoud van kogellagers. In het algemeen geldt de vuistregel: hoe hoger de ABEC,
hoe meer onderhoud je hebt wil je de kwaliteit behouden (een afweging dus). ABEC 5 moet
voortdurend worden behandeld. Vocht is de grote boosdoener, probeer dus te vermijden op
nat wegdek te rijden. Als je tijdens een tocht door regen overvallen wordt demonteer de
wielen dan direct na thuiskomst. Neem de lagers eruit. Reinig ze in een stenen of glazen
(!!) bakje met wasbenzine, peut of spiritus (mijn persoonlijke voorkeur gaat uit naar een
waterig oplossing (spiritus) voor het afspoelen van modder en zanderig vuil).
Lagerontvetter die gewoon te koop is bij een garage of motorzaak voldoet ook
uitstekend en is veel goedkoper dan de citrus oplossing die bij de skate
speciaalzaken te koop is.
Gebruik een
tandenborstel bij sterke roestaanslag. Laat de lagers na reiniging drogen op een krant en
behandel ze dan binnen een uur met PTFE-olie of naaimachine-olie (bijv. Singer).
PTFE bindt zich aan het oppervlak van de kogeltjes en vormt als het ware een laag, die de
wrijving vermindert met het loopvlak. PTFE spray is ook goed, olie is beter. Belangrijk:
als je veel op hoge snelheid rijdt is PTFE kogellagervet beter dan de dunne olie (een
potje gaat jaren mee, prijs ± f 10,--). Stelregel is reinigen 10 à 15 keer na een tocht
of intensieve training voor ABEC 3-5. Je kunt er dan ongeveer 2 jaar intensief op blijven
rijden zonder al teveel verlies aan kwaliteit. Voor ABEC 5 geldt iedere keer doorsmeren na
een tocht. Doe je dat niet dan loopt de kwaliteit hard achteruit en dan had je net zo goed
een goedkopere, lagere ABEC kunnen aanschaffen.
Halfopen
lagers (voor de goede orde: open lagers heb je niet) zijn natuurlijk goed te onderhouden
met bovenstaande methode en gaan zo aanzienlijk langer mee. Dichte lagers zijn in principe
alleen stofdicht. Je kunt het binnenwerk niet onderhouden, hooguit wat stuifzand aan de
buitenkant(en) verwijderen met een droge doek. Als je 1 à 2 keer in de regen hebt gereden
lopen ze vast wegens roestaanslag. Kruipolie kan de eerste aanslag nog wel verhelpen, maar
daarna gaat de kwaliteit hard achteruit. Voor rijders die veel tochten rijden zijn dichte
lagers dus af te raden. NB dichte lagers kun je wel half open maken door het plaatje aan
de binnenkant eraf te lichten met behulp van een stevige naald.
De
kwaliteit van de zeer dure (dichte) lagers uit roestvrij staal (f. 15 tot 20,-- p.s.)
hebben ook te lijden van slijtage (o.a. zand) en gaan niet langer mee als je ze niet
regelmatig kunt reinigen. Spaar geld uit en gebruik ze niet.
Nieuw
zijn dichte lagers gevuld met een gel. Volgens firma RAPS hebben ze een wat hoge
weerstand, maar ze zouden langer mee gaan en kosten weinig onderhoud. Wij hebben er
geen ervaring mee. In de bekende schaatswinkel van Jan van der Hoorn in Ter Aar zijn ze te
koop. Maar...als je er niet in de buurt woont zijn gewone skf lagers net zo goed, en veel
goedkoper.
Terug
naar de index
Tip 1:
Als je
nieuwe skeelers of skates koopt met wielen erin (een set) let dan altijd op het type
kogellager. Laat ze desnoods meteen vervangen in de winkel. Dit scheelt een hoop geld!
Tip 1a:
Onlangs
geleerd van Ino Stehmann, de nieuwe Hyper wedstrijdwielen (77,5 mm 80A) hebben een iets
kleinere lagerruimte. Als het lager in het wiel wordt gezet draait het prima. Zet je het
in het frame, dan loopt het ineens niet meer als de boutjes zijn aangedraaid. Om dit te
verhelpen moet elk wiel tweezijdig aangeduwd worden tegen het frame. Je hoort dan 'KLIK'
en het lager zit op zijn plek. Vervolgens rolt het weer als vanouds!! Ino, dank voor de
tip. ;-)
Tip 2:
De
boutjes in de wielasjes kun je bij het los en vast draaien beschadigen. Op een gegeven
moment zal blijken dat je ze niet meer los krijgt met een imbussleutel. In dat geval
moeten ze worden uitgeboord, waarbij vaak het wielasje wordt beschadigd en eveneens
vervangen moet worden. Om dat te voorkomen moet je de boutjes niet zo vast draaien,
'aandraaien' is voldoende. Echter als ze niet zo vast zitten kunnen ze tijdens het rijden
los trillen en verloren raken. Ik heb wel eens een boutje verloren tijdens een tocht en
daar merk je niets van. In het ergste geval kun je ook je as kwijt raken en als het het
voorste wiel betreft kun je lelijk ten val komen. Draai de boutjes dus losjes aan en plak
ze af met een stukje tape (bijv. isolatietape). Dit is veilig, geeft geen problemen met
het onderhoud en alles gaat langer mee.
Tip 3:
Soms
zit er zand tussen je lagers en wielassen. Spoel de assen dan ook uit, maar let er wel op
dat er geen water in de holle assen achter blijft. Door een kalklaag of oxidatieproces in
de schroefdraad kan het boutje muurvast komen te zitten en dan zit je toch weer met de
gebakken peren (zie tip 2).
Terug
naar de index
Wielen/frames
De
standaard wielmaat voor skeelers was 76mm, maar de mode dicteert grotere wielen van 80mm.
Een geliefde tussenmaat schijnt 77.5 mm te worden. Op grote wielen zou je makkelijker een
hoge snelheid kunnen behalen, maar de meningen lopen hierover nog uiteen. Feit is dat
grotere wielen zwaarder zijn. Bij 10 stuks heb je aanzienlijk meer gewicht mee te torsen.
Ter compensatie worden de frames nu lichter en ook lager, want met die grote wielen kom je
steeds hoger te staan. Op de meeste skeelers sta je trouwens al gemiddeld 2 cm hoger dan
op schaatsen. Dat is niet bevorderlijk voor de enkels, vooral als je moe wordt kan dat
problemen geven (instabiliteit) en met blaren is het helemaal een ramp (ervaring van een
voormalig compeedjunk).
Voor
skates zijn nog altijd kleinere maten wielen te koop: 72mm. Bijna alle skeeler en skate
wielen van kunststof worden vervaardigd door de fabrikant HYPER (zie het <H embleem op
het wieltje). Iedere firma kan zijn eigen maten, kleur en hardheid bestellen voorzien van
het firma-lable. Onderlinge verschillen van wielkwaliteit zijn miniem. Heel aparte,
rubberen wielen zijn er ontwikkeld voor de halfpipe acrobaten (extra zacht). De gangbare
hardheid van de wielen is 78 tot 82A. Hoge hardheidsgraad (82) gaat langer mee, maar rijdt
minder trillingsvrij en dat is nogal onaangenaam op slecht wegdek (zie Asphalt Rating System). Wedstrijdrijders die voornamelijk op
snelle wielerparcours rijden preferen een hoge hardheid, voor recreanten voldoet 78A. In
navolging van de klapschaats raadt Presto de skeelerklapframes (bijv. RAPS f. 600,--;
extra licht; 4 wielen) voor recreanten af. Klapframes zijn er vooral voor een selecte
groep wedstrijdrijders op die mooie parcours.
In de
toekomst lijken de steeds lichter en goedkoper wordende 'vaste' frames de voornaamste
ontwikkelingen te zijn voor tourrijders. De nieuwste ontwikkelingen zijn erop gericht
zoveel mogelijk trillingsvrij te rijden. In de VS wordt een frame ontworpen met
onafhankelijke wielophanging, een soort vering per wiel dus. Het prototype is er al en de
eerste serie komt komende zomer op de markt. Let bij frames altijd op de stijfheid en het
aantal lagen (RAPS heeft patent op het 3 lagen systeem, dit zijn de stijfste frames bij
het laagste gewicht.)
Terug
naar de index
Schoenen
De
skeeleraars die uit de schaatswereld afkomstig zijn rijden meestal op klassieke leren
schoenen, bekend van de diverse noren. RAPS kwam in '96 al met een schoen die meer voor
het skeeleren ontworpen werd (Mondo), maar dit is in principe een gewone lage
(noor)schoen. De hoge(re) schoenen bieden meer steun voor de enkels en winnen langzaam
terrein in de uiterst traditionele schaatswereld. Ook de zeer technische schaatser en
bekende Nederlander Jan Bos rijdt inmiddels op een 'hogere' schoen. Gold de kunststof
combinoorschoen van Viking en iets dergelijks van Zandstra 3 jaar geleden nog als lullig
en kneuzerig, nu begint hij langzaam terrein tewinnen. RAPS kwam verleden jaar eveneens
met hogere modellen. Ook hierhebben we steeds te maken met de afweging van meer steun voor
de enkelsenerzijds en de beperking bij het 'diepzitten' anderzijds.Verwacht mag worden dat
in de komende jaren het algehele comfort van deschoenen zal worden verbeterd.
Kunststofschoenen in combinatie metkeramiekframes zijn bijvoorbeeld ideaal om het gewicht
naar beneden tekrijgen, maar dat is vooralsnog toekomstmuziek. Bij het skeeleren komt
heter voorlopig op neer dat er naast meer enkelsteun ook meer trillingsdempingdient te
worden bereikt. Aan de pasvorm kan volgens mij ook nog veel wordenverbeterd.
De
schoenen van de skate-merken waren natuurlijk altijd al hoog en gaven veel meer steun dan
de traditionele schaatsschoen, maar tegelijk waren ze lomp voor tour- en wedstrijdrijders.
De hoge hockeyschoen geeft weliswaar veel steun aan de enkels, maar beperkt tegelijkertijd
de bewegingsvrijheid en belemmert je bij het mooi technisch rijden. Maar ook in deze
wereld wordt geëxperimenteerd met betere pasvormen, lichtere materialen (vergelijk K2) en
meer diversiteit aangepast aan de verschillende disciplines. De inmiddels grote,
wereldwijde skatemarkt zal deze ontwikkelingen bovendien sterk stimuleren.
Voor de
mensen die veel skeeleren is het aan te raden losse frame/schoen systemen aan te schaffen,
zodat je kunt experimenteren met onderdelen en ook in de winter op je skeelerschoenen kunt
schaatsen (ik ben daar persoonlijk geen voorstander van). Vaste combinaties bieden die
mogelijkheid niet, tenzij je technisch bereid bent ingrijpende maatregelen te nemen, maar
ze zijn wel goedkoper.
Terug
naar de index |
Schaatsen en skeelers kopen?
Algemene tips bij aankoop
1. Koop skates nooit groter dan uw gewone schoenmaat. Uw voeten zetten bij warm weer
altijd iets uit, maar dit scheelt geen hele maat. Pas de schoen bij voorkeur 's avonds,
dan zijn uw voeten het grootst.
2. Zorg dat ze ook nergens knellen, hard boots 'lopen niet uit'. De soft boots zijn
terecht in opkomst, ze zijn comfortabeler, maar niet elke softboot wordt los verkocht, en
de constructie is niet voor elk skeelerframe geschikt.
3. Vetersluitingen kunt u tot op de millimeter nauwkeurig vastmaken. Met bucklesluitingen
valt dit niet altijd mee
4. Goedkoop is vaak duurkoop. De kwaliteit van de wielen en de lagers bepalen het
rolvermogen van de skeeler, en het comfort op verschillende soorten wegdek.
5. Bedenk wat u wilt gaan doen, afstanden rijden, toertochten, familie-skaten, of
wedstrijden rijden. Stem uw aankoopwensen hierop af.
6. De meeste goede skeeler/skate zaken geven u de mogelijkheid u te laten kennismaken met
de sport. Ook bij ijsverenigingen of skeelerclubs kunt u proberen of het u bevalt. Koop
nooit zomaar skates als u niet weet hoe u ze wilt gebruiken.
7. Het onderhoud van wielen en lagers bepaalt de levensduur en zorgt voor een optimaal
rolvermogen. Rijd daarom niet in de regen, en niet in het gras of het zand. Wissel de
wielen regelmatig van voet zodat ze gelijkmatig slijten. De lagers kunnen worden gereinigd
met wasbenzine en voorzien van nieuwe lagerolie. Hiervoor zijn verschillende opties
waaronder Kroon teflon olie. Goede koop, aanmerkelijk goedkoper dan zgn Speed olie, maar
niet minder goed!
8. Onze vereniging verzorgt basislessen en wedstrijdtraining. Deze zijn onderdeel van het
lidmaatschap. Informeer eens bij het bestuur over deelname.
Terug naar de index
Soorten
skates & skeelers
Om een keuze te kunnen maken geven wij onderstaand een opsomming van de verschillende
soorten skates en skeelers die er momenteel te koop zijn (de off the road, stunt en hockey
ska-tes zijn niet opgenomen).
· Recreatieskate
Bij recreatieskates ligt de nadruk op comfort en rijplezier. De schoen kan hard of zacht
(softboot) zijn en er zijn verschillende sluitsystemen mogelijk: veters, buckles of beide.
De meeste modellen zijn uitgevoerd met een hiel-rem, vier redelijk grote wielen en
preci-sielagers. De verschillen zijn enorm, zowel in uitrusting als in prijs. Hoe meer
opties er op de skate zitten, hoe duurder hij wordt.
Voor wie?
Voor iedereen die het lekker vindt om te skaten: cruisen, slalommen, dansen of gewoon een
tochtje rijden, het kan allemaal. De goedkopere modellen zijn ideaal voor beginners.
· Fitness skate
Fitness skates zijn meer gericht op performance. Ze combineren de veel-zijdigheid van de
recreatieskate en de power van een speedskate. De ge-bruikte materialen zijn zowel licht
als duurzaam en de skates zijn uitgerust met snelle lagers en wielen. Ook hier geldt: hoe
meer opties erop zitten, hoe duurder de skate wordt.
Voor wie?
Voor degenen die meer uit hun inline skate willen halen. Wil je serieus aan je conditie
werken, langere afstanden rijden of ben je gewoon uitgekeken op de mogelijkheden van je
eerste paar skates, dan zijn fitness skates een goede keuze. Opties die de prijs en
prestatie van recreatie- fitness skate beïnvloe-den zijn ondermeer de remsystemen,
veersystemen, ventilatie, aluminium of titaniurn frames, speciale lagers en wielen.
· Speedskate (skeeler)
Speedskates zijn gebouwd met maar een doel voor ogen: zo hard mogelijk rijden. Om dat doel
te bereiken hebben speedskates vijf wielen in plaats van vier (in Nederland worden deze
skates ook wel 'skeelers' genoemd, ook al hebben de eerste skeelers, die niet veel meer
waren dan Noren met wieltjes er-onder, eigenlijk niets meer te maken met de hi-tech
racemonsters van nu). De wielen zijn geplaatst in een lang frame dat extreem stijf is om
zoveel mogelijk kracht op het wegdek over te brengen. Voeg hierbij race wielen, bizar
snelle lagers en lage(re) schoenen en je hebt alle ingrediënten die nodig zijn voor
breakneck speed. Door het lange frame zijn ze niet echt wendbaar maar je kunt met deze
skates heel fijn hard & rechtdoor skaten.
Inmiddels zijn er ook goede klapskeelers in de markt.
Voor wie?
Wedstrijdrijders, speedfreaks en serieuze afstandsrijders.
Terug naar de index
Veiligheid bij het
skeeleren
Leer eerst remmen, keren en een berm- noodstop voor u de openbare weg opgaat!
Wanneer niet skeeleren?
Het weer in ons land is niet altijd ideaal voor onze skeelersport. Vermijd daarom natte
wegen en wegen die door bladval glad en onbetrouwbaar kunnen zijn. Let op voor obstakels
(wildroosters e.d.). Als u op een fietspad rijdt houd dan rekening met bromfietsen, zeker
buiten de bebouwde kom. Rijd links van de weg zodat u tegenliggers ziet aankomen.
Bescherming:
Draag minimaal polsbeschermers en een helm. Bij de
meeste toertochten is de helm tegenwoordig verplicht. En terecht want hoofdletsel
veroorzaakt blijvende problemen en verminkingen. Daarnaast zijn knie- en elleboog
beschermers een extra optie.
Verlichting:
Rijd nooit bij avond of nacht op de weg. Andere weggebruikers zien u meestal niet of te
laat. Indien u wordt overvallen door de schemering zijn er verschillende mogelijkheden om
te zorgen dat u toch zichtbaar bent. Draag reflectietape op uw kleding (armen en benen,
(de rug is minder geschikt omdat daar vaak de armen op liggen!) en schoen. Er zijn bandjes
met knipperende LED's te koop voor nog geen fl. 20. Iedere sport- of fietsenzaak heeft
deze spullen.
Geluid:
Voor snelle rijders kan een 'vingerbel' handig zijn. Hiermee maakt u zich hoorbaar als u
een fiets of brommer wilt inhalen. Ook bij bochten of een hoek kan dit handig zijn.
Terug naar de index |
